نشریه روانشناسی تجربی و شناختی 3092-6483 1 پیاپی ۳ 2024 12 19 The Model of Substance Use Tendency Based on the Behavioral Inhibition/Activation System with the Mediating Role of Psychological Capital الگوی گرایش به مصرف مواد بر اساس سیستم بازداری/فعال‌سازی رفتاری با میانجی‌گری سرمایه روان‌شناختی 210 224 10.61838/qecp.164 FA بشری محمدی گروه روانشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی ، کرج، ایران محمدرضا بلیاد گروه روانشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی ، کرج، ایران. آرزو تاری مرادی گروه روانشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی ، کرج، ایران. معصومه ژیان باقری گروه روانشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی ، کرج، ایران Journal Article 2024 08 26 <p><strong>Objective:</strong> This study aimed to investigate a model of substance use tendency based on the behavioral inhibition/activation system (BIS/BAS) with the mediating role of psychological capital among secondary school students in Tehran.</p> <p><strong>Methods and Materials:</strong><strong> </strong>This was a descriptive-correlational study using structural equation modeling (SEM). The statistical population included all secondary school students in Tehran in spring 2024. A multi-stage cluster sampling method was used to select 400 students. Data were collected using three questionnaires: BIS/BAS scales, substance use tendency questionnaire, and psychological capital questionnaire. Data analysis was conducted using AMOS version 22.</p> <p><strong>Findings: </strong>Path analysis showed that behavioral inhibition system had a significant negative relationship with substance use tendency (β=−0.42, p&lt;0.001), while the behavioral activation system had a significant positive relationship with it (β=0.35, p&lt;0.001). Psychological capital had a significant negative effect on substance use tendency (β=−0.30, p&lt;0.001). The indirect effects through psychological capital were also statistically significant and confirmed by the Sobel test. Model fit indices indicated a good fit (RMSEA=0.06, CFI=0.93, GFI=0.90).</p> <p><strong>Conclusion: </strong>The proposed model demonstrated good fit, indicating that psychological capital plays a significant mediating role in the relationship between behavioral systems and substance use tendency. Enhancing psychological capital may serve as an effective intervention strategy to reduce substance use tendencies among adolescents.</p> <p><strong>هدف:</strong> هدف این پژوهش بررسی مدل گرایش به مصرف مواد بر اساس سیستم بازداری/فعال‌سازی رفتاری با میانجی‌گری سرمایه روان‌شناختی در میان دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شهر تهران بود.</p> <p><strong>مواد و روش: </strong>روش پژوهش توصیفی-همبستگی از نوع مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شهر تهران در بهار ۱۴۰۳ بود و با استفاده از نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 400 دانش‌آموز انتخاب شدند. داده‌ها از طریق سه پرسشنامه سیستم بازداری/فعال‌سازی رفتاری، پرسشنامه گرایش به مصرف مواد و پرسشنامه سرمایه روان‌شناختی گردآوری شد. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار AMOS نسخه ۲۲ استفاده شد.</p> <p><strong>یافته‌ها</strong><strong>:</strong><strong> </strong>نتایج تحلیل مسیر نشان داد که سیستم بازداری رفتاری با گرایش به مصرف مواد رابطه منفی و معناداری دارد (β=−0.42، p&lt;0.001) و سیستم فعال‌سازی رفتاری با گرایش به مصرف مواد رابطه مثبت و معناداری دارد (β=0.35، p&lt;0.001). همچنین، سرمایه روان‌شناختی تأثیر منفی و معناداری بر گرایش به مصرف مواد داشت (β=−0.30، p&lt;0.001). اثرات غیرمستقیم از طریق سرمایه روان‌شناختی نیز معنادار بود و آزمون سوبل این اثرات را تأیید کرد. شاخص‌های نیکویی برازش مدل نیز در سطح قابل قبول گزارش شدند (RMSEA=0.06، CFI=0.93، GFI=0.90).</p> <p><strong>نتیجه‌گیری: </strong>مدل ارائه‌شده از برازش مطلوبی برخوردار بود و نتایج نشان داد که سرمایه روان‌شناختی نقش میانجی مؤثری در رابطه بین سیستم‌های رفتاری و گرایش به مصرف مواد ایفا می‌کند. ارتقای سرمایه روان‌شناختی می‌تواند به‌عنوان راهکاری مداخله‌ای برای کاهش تمایل به مصرف مواد در نوجوانان مورد استفاده قرار گیرد.</p> https://quarterlyecp.com/index.php/ecp/article/download/164/104