فصلنامه روانشناسی تجربی و شناختی 3 بهار 1405 1405 03 01 Semiotic Rereading of Artistic Works: Formulating a Freudian Interpretive Framework for Analyzing Manifestations of the Unconscious and Creative Processes in Painting بازخوانی نشانه‌شناسانه آثار هنری: تدوین چارچوب تفسیری فرویدی برای واکاوی تجلیات ناخودآگاه و فرآیندهای خلاقه در نقاشی 1 14 FA سمانه موسی گروه فلسفه هنر، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران رحیم کاویانی گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Journal Article <p><strong>Objective:</strong> This study aimed to design an interpretive model for analyzing unconscious components in artworks and to extract creative painting techniques focused on objectifying the content of the unconscious mind.</p> <p><strong>Methods and Materials: </strong>This research adopted a qualitative approach within an interpretive paradigm and employed grounded theory methodology. Data were collected through library and documentary studies in psychoanalysis and aesthetics, along with qualitative content analysis of selected artworks. Purposive sampling was used to select both artistic works and theoretical texts. Data collection tools included systematic note-taking, artwork analysis worksheets, and comprehensive review of psychoanalytic and aesthetic literature. Textual and visual data were analyzed using open, axial, and selective coding combined with semiotic analysis. The credibility of findings was ensured through data triangulation and expert review by specialists in psychoanalysis and art.</p> <p><strong>Findings: </strong>Data analysis revealed core categories and key concepts regarding the mechanisms of the unconscious in creative processes. The final model highlights the dynamic interaction between conscious and unconscious mental layers, the symbolic mediation of suppressed content, and creative strategies such as automatic painting, brainstorming, and techniques to bypass conscious censorship. This framework offers a systematic interpretive tool for understanding and enhancing creative expression in painting.</p> <p><strong>Conclusion: </strong>The study concludes that an informed engagement with unconscious processes can lead to innovative approaches in art education and practice, empowering artists to deepen their creativity and express complex inner emotions through visual art.</p> <p><strong>هدف:</strong> هدف پژوهش، طراحی مدلی تفسیری برای تحلیل مؤلفه‌های ناخودآگاه در آثار هنری و استخراج تکنیک‌های خلاقانه نقاشی با تمرکز بر عینیت‌بخشی به محتوای ذهن ناخودآگاه است.</p> <p><strong>مواد و روش: </strong>این مطالعه با رویکرد کیفی و در چارچوب پارادایم تفسیری و روش نظریه‌پردازی داده‌بنیاد انجام شد. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی در حوزه روانکاوی و زیبایی‌شناسی، و نیز تحلیل محتوای کیفی آثار هنری منتخب گردآوری گردید. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام شد و ابزار جمع‌آوری داده شامل فیش‌برداری نظام‌مند، کاربرگ تحلیل اثر و مطالعه متون نظری بود. داده‌های متنی و بصری با کدگذاری باز، محوری و گزینشی همراه با تحلیل نشانه‌شناختی بررسی شد. اعتبار یافته‌ها با مثلث‌سازی داده‌ها و بازبینی متخصصان هنر و روانکاوی تضمین گردید.</p> <p><strong>یافته‌ها</strong><strong>:</strong><strong> </strong>تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی دسته‌های اصلی و مفاهیم محوری درباره سازوکارهای ناخودآگاه در فرآیند خلاقیت شد. الگوی نهایی شامل ارتباط پویای میان خودآگاه و ناخودآگاه، نقش نمادها در انتقال محتوای سرکوب‌شده ذهنی، و تکنیک‌های خلاقانه نظیر نقاشی خودکار، طوفان فکری و روش‌های رهایی ذهن از سانسور آگاهانه است. این مدل چارچوبی منسجم برای تفسیر و تحلیل آثار نقاشی و به‌کارگیری ناخودآگاه به‌منظور ارتقای خلاقیت ارائه می‌دهد.</p> <p><strong>نتیجه‌گیری</strong><strong>:</strong><strong> </strong>پژوهش حاضر نشان داد فهم و بهره‌برداری آگاهانه از سازوکارهای ناخودآگاه می‌تواند به توسعه روش‌های نوین در آموزش و خلق آثار هنری منجر شود و راهی تازه برای پرورش خلاقیت و بیان عمیق عاطفی در هنر نقاشی فراهم آورد.</p> https://quarterlyecp.com/index.php/ecp/article/download/315/203