فصلنامه روانشناسی تجربی و شناختی 3 تابستان 1405 1405 04 01 The Effectiveness of Philosophy for Children (P4C) Training on Future-Oriented Thinking and Responsibility among Elementary Students: The Moderating Role of Abstract Thinking اثربخشی آموزش فلسفه برای کودکان بر تفکر آینده‌نگر و مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان ابتدایی با نقش تعدیل‌گر تفکر انتزاعی 1 17 FA داود کشاورز گروه روانشناسی تربیتی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران سعید موسوی پور دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران تورج سپهوند دانشیار،گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران Journal Article <p><strong>Objective:</strong> The aim of this study was to examine the effectiveness of the Philosophy for Children (P4C) program on future-oriented thinking and responsibility among elementary students, with abstract thinking as a moderating variable.</p> <p><strong>Methods and Materials: </strong>Using a semi-experimental pre-test, post-test, and follow-up design with a control group, thirty fifth- and sixth-grade male students were randomly assigned to an experimental group receiving sixteen P4C sessions or a control group. Standardized measures assessed future-oriented thinking, responsibility, and abstract reasoning. Data were analyzed using MANCOVA, ANCOVA, repeated-measures ANOVA, and hierarchical regression.</p> <p><strong>Findings: </strong>Results indicated significant increases in future-oriented thinking and responsibility in the experimental group compared to the control group (p&lt;0.05). Repeated-measures analysis showed that these improvements were sustained at follow-up. Hierarchical regression revealed that abstract thinking moderated the intervention’s effects, with significant interaction terms predicting both dependent variables (p&lt;0.05).</p> <p><strong>Conclusion: </strong>P4C training effectively enhanced future-oriented thinking and responsibility, and its impact was stronger for students with higher levels of abstract thinking. These findings suggest that P4C constitutes a valuable educational intervention for strengthening cognitive and ethical competencies in elementary school students.</p> <p><strong>هدف:</strong> هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی برنامه فلسفه برای کودکان بر تفکر آینده‌نگر و مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان ابتدایی با درنظرگرفتن نقش تعدیل‌گر تفکر انتزاعی بود.</p> <p><strong>مواد و روش: </strong>این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری و گروه کنترل انجام شد. نمونه شامل ۳۰ دانش‌آموز پسر پایه پنجم و ششم بود که به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (دریافت‌کننده ۱۶ جلسه آموزش P4C) و کنترل جای‌دهی شدند. ابزارهای سنجش شامل مقیاس تفکر آینده‌نگر کودکان، پرسشنامه مسئولیت‌پذیری و آزمون استدلال انتزاعی پارس بود. تحلیل داده‌ها با روش‌های آماری MANCOVA، ANCOVA، تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر و رگرسیون سلسله‌مراتبی انجام گرفت.</p> <p><strong>یافته‌ها</strong><strong>:</strong><strong>  </strong>نتایج نشان داد میانگین نمرات تفکر آینده‌نگر و مسئولیت‌پذیری در گروه آزمایش به‌طور معناداری نسبت به گروه کنترل افزایش یافت (p&lt;0.05). تحلیل اندازه‌گیری مکرر بیانگر پایداری اثرات در پیگیری بود. نتایج رگرسیون سلسله‌مراتبی نیز نشان داد تفکر انتزاعی نقش تعدیل‌گر دارد و تعامل «گروه × تفکر انتزاعی» به‌طور معناداری هر دو متغیر وابسته را پیش‌بینی می‌کند (p&lt;0.05).</p> <p><strong>نتیجه‌گیری</strong><strong>:</strong><strong> </strong>آموزش فلسفه برای کودکان موجب بهبود پایدار تفکر آینده‌نگر و مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان می‌شود و این اثر در کودکانی که سطح بالاتری از تفکر انتزاعی دارند، قوی‌تر است. این نتایج نشان می‌دهد برنامه P4C می‌تواند به‌عنوان یک مداخله مؤثر برای ارتقای مهارت‌های شناختی و اخلاقی در دوره ابتدایی استفاده شود.</p> https://quarterlyecp.com/index.php/ecp/article/download/347/220