نشریه روانشناسی تجربی و شناختی 3092-6483 در دست انتشار 1405 10 01 Comparing the Effectiveness of Brain Hemisphere Training and Neurofeedback Therapy on Creativity in Students with Academic Failure هم‌سنجی اثربخشی آموزش دو نیمکره مغز و درمان نوروفیدبک بر خلاقیت دانش‌آموزان دارای افت تحصیلی 1 18 FA فرحناز توکلی گروه روانشناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران ذبیح پیرانی گروه روانشناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران فیروزه زنگنه گروه روانشناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران Journal Article 1404 07 02 <p><strong>Objective: </strong>The present study aimed to compare the effectiveness of brain hemisphere training and neurofeedback therapy on creativity among second-grade elementary students with academic failure.</p> <p><strong>Methodology: </strong>This applied research employed a quasi-experimental design with pretest–posttest, follow-up, and a control group. The statistical population consisted of second-grade elementary students in Isfahan during the 2022–2023 academic year. Using purposive sampling, six elementary schools were selected, and 45 students with academic failure who met the Torrance Creativity Test cutoff score were recruited and randomly assigned into three groups: brain hemisphere training, neurofeedback therapy, and control (n=15 each). The first experimental group received structured brain hemisphere training sessions, while the second group underwent neurofeedback intervention based on EEG self-regulation protocols; the control group received no intervention. Creativity was measured using the Torrance Test of Creative Thinking (Figural Form B). Data were analyzed using repeated measures ANOVA and LSD post hoc tests in SPSS-26.</p> <p><strong>Findings: </strong>Statistical analysis revealed a significant group effect on creativity (p&lt;0.05). Posttest and follow-up comparisons indicated significant differences between the brain hemisphere training group and both the neurofeedback and control groups. However, no significant difference was observed between the neurofeedback and control groups. The results demonstrated that brain hemisphere training produced a sustained improvement in creativity, whereas neurofeedback alone did not yield statistically significant gains compared with the control condition.</p> <p><strong>Conclusion: </strong>The findings suggest that brain hemisphere training represents an effective neuroeducational intervention for enhancing creativity in students experiencing academic failure and shows greater effectiveness than neurofeedback therapy.</p> <p><strong>هدف:</strong> هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی آموزش دو نیمکره مغز و درمان نوروفیدبک بر میزان خلاقیت دانش‌آموزان پایه دوم ابتدایی دارای افت تحصیلی بود.</p> <p><strong>مواد و روش: </strong>این پژوهش کاربردی با طرح نیمه‌آزمایشی پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با مرحله پیگیری و گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان پایه دوم ابتدایی شهر اصفهان در سال تحصیلی 2022–2023 بود. پس از نمونه‌گیری هدفمند و انتخاب شش دبستان، 45 دانش‌آموز دارای افت تحصیلی که نمره برش آزمون خلاقیت تورنس را کسب کرده بودند انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه آموزش نیمکره‌های مغز، نوروفیدبک و گروه گواه (هر گروه 15 نفر) گمارش شدند. گروه آزمایش اول آموزش دو نیمکره مغز را در قالب جلسات تمرینی ساختاریافته دریافت کرد و گروه آزمایش دوم تحت درمان نوروفیدبک مبتنی بر ثبت امواج مغزی قرار گرفت؛ گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزار گردآوری داده‌ها آزمون خلاقیت تورنس فرم ب تصویری بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر و آزمون تعقیبی LSD در نرم‌افزار SPSS-26 تحلیل شدند.</p> <p><strong>یافته‌ها:</strong> نتایج نشان داد اثر گروه بر خلاقیت معنادار است (p&lt;0.05). در مرحله پس‌آزمون و پیگیری، تفاوت معناداری بین گروه آموزش نیمکره‌ای با نوروفیدبک و نیز بین گروه آموزش نیمکره‌ای و گروه گواه مشاهده شد، در حالی که تفاوت معناداری بین گروه نوروفیدبک و گروه گواه وجود نداشت. بنابراین، آموزش نیمکره‌های مغز موجب افزایش پایدار خلاقیت دانش‌آموزان شد، اما نوروفیدبک به‌تنهایی اثر معناداری نسبت به گروه کنترل نشان نداد.</p> <p><strong>نتیجه‌گیری</strong><strong>:</strong><strong> </strong>یافته‌ها نشان داد آموزش دو نیمکره مغز می‌تواند به‌عنوان یک مداخله آموزشی–عصب‌شناختی مؤثر در ارتقای خلاقیت دانش‌آموزان دارای افت تحصیلی مورد استفاده قرار گیرد و نسبت به نوروفیدبک اثربخشی بیشتری نشان داد.</p> https://quarterlyecp.com/index.php/ecp/article/download/400/241