نشریه روانشناسی تجربی و شناختی 3092-6483 در دست انتشار 1405 06 01 Comparison of the Effects of Stress Management Skills Training and Self-Awareness Training on Depression in Mothers of Children with Autism مقایسه تأثیر آموزش مهارت کنترل استرس و آموزش خودآگاهی بر افسردگی مادران دارای فرزند اتیسم 1 21 FA علی قاسمی دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی تربیتی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران. کاظم شریعت نیا استادیار، گروه روانشناسی مشاوره، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران حمزه اکبری استادیار، گروه روانشناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران. Journal Article <p><strong>Objective: </strong>Objective: This study aimed to compare the effects of stress management skills training and self-awareness training on depression among mothers of children with autism.</p> <p><strong>Methods and Materials:</strong> This interventional, quasi-experimental study employed a pretest-posttest control-group design with a three-month follow-up. The statistical population consisted of mothers of children with autism spectrum disorder attending healthcare centers in Sari during the second half of 2024. Forty-five eligible mothers were selected through purposive sampling and randomly assigned to three groups: stress management skills training, self-awareness training, and control, with 15 participants in each group. The first intervention group received seven 90-minute stress management sessions, whereas the second intervention group received eight 90-minute self-awareness sessions. The control group received no study-specific intervention. Depression was assessed using the Beck Depression Inventory-II at pretest, posttest, and follow-up. Data were analyzed using the Shapiro-Wilk test, Levene’s test, repeated-measures analysis of variance, and Bonferroni post hoc comparisons in SPSS version 24.</p> <p><strong>Findings:</strong> The effect of time on depression scores was statistically significant (Wilks’ λ=0.586, F(2,41)=14.493, P&lt;0.001, ηp²=0.414). The time-by-group interaction was also significant (Wilks’ λ=0.735, F(4,82)=3.413, P=0.012, ηp²=0.143). In the stress management group, differences between pretest and posttest (P=0.029) and between pretest and follow-up (P=0.035) were significant, whereas the posttest-follow-up difference was not significant (P=0.084). In the self-awareness group, significant differences were observed between pretest and posttest (P&lt;0.001) and between pretest and follow-up (P=0.043), while the posttest-follow-up difference was not significant (P=1.000). No significant changes were observed in the control group.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> Both stress management skills training and self-awareness training were effective in reducing depression among mothers of children with autism, and their effects were maintained at the three-month follow-up; however, direct statistical comparison is required to determine whether either intervention is superior.</p> <p><strong>هدف: </strong>پژوهش حاضر با هدف مقایسه تأثیر آموزش مهارت کنترل استرس و آموزش خودآگاهی بر افسردگی مادران دارای فرزند اتیسم انجام شد.</p> <p><strong>مواد و روش: </strong>این پژوهش مداخله‌ای و نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون، گروه کنترل و پیگیری سه‌ماهه انجام شد. جامعه آماری شامل مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال طیف اتیسم مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی شهر ساری در نیمه دوم سال 2024 بود. تعداد 45 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه آموزش مهارت کنترل استرس، آموزش خودآگاهی و کنترل، هر کدام 15 نفر، تخصیص یافتند. گروه نخست هفت جلسه 90 دقیقه‌ای آموزش مهارت کنترل استرس و گروه دوم هشت جلسه 90 دقیقه‌ای آموزش خودآگاهی دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. افسردگی با پرسشنامه افسردگی بک-2 در سه مرحله اندازه‌گیری شد. داده‌ها با استفاده از آزمون شاپیرو–ویلک، آزمون لوین، تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS نسخه 24 تحلیل شدند.</p> <p><strong>یافته‌ها:</strong> اثر زمان بر نمرات افسردگی معنادار بود (Wilks’ λ=0.586, F(2,41)=14.493, P&lt;0.001, ηp²=0.414). همچنین اثر متقابل زمان و گروه معنادار به دست آمد (Wilks’ λ=0.735, F(4,82)=3.413, P=0.012, ηp²=0.143). در گروه آموزش مهارت کنترل استرس، تفاوت پیش‌آزمون با پس‌آزمون (P=0.029) و پیش‌آزمون با پیگیری (P=0.035) معنادار بود، اما تفاوت پس‌آزمون و پیگیری معنادار نبود (P=0.084). در گروه آموزش خودآگاهی نیز تفاوت پیش‌آزمون با پس‌آزمون (P&lt;0.001) و پیش‌آزمون با پیگیری (P=0.043) معنادار بود، در حالی که تفاوت پس‌آزمون و پیگیری معنادار نبود (P=1.000). در گروه کنترل تغییر معناداری مشاهده نشد.</p> <p><strong>نتیجه‌گیری:</strong> آموزش مهارت کنترل استرس و آموزش خودآگاهی هر دو در کاهش افسردگی مادران دارای فرزند اتیسم مؤثر بودند و اثرات حاصل تا پیگیری سه‌ماهه حفظ شد؛ با این حال، برای تعیین برتری یکی از دو مداخله، مقایسه مستقیم آماری بین دو گروه مداخله ضروری است.</p> https://quarterlyecp.com/index.php/ecp/article/download/406/315