فصلنامه روانشناسی تجربی و شناختی 3 بهار 1405 1405 03 01 Evaluation of the Therapist–Artificial Intelligence Integrated Approach in Mental Health Care: A Systematic Review ارزیابی روش تلفیقی درمانگر–هوش مصنوعی در مراقبت‌های سلامت روان: یک مرور سیستماتیک 1 27 FA محلا گیلک حکیم آبادی دانشجوی دکتری تخصصی، گروه مشاوره، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران مریم نیکوی استادیار، گروه مشاوره، واحد کنگاور، دانشگاه آزاد اسلامی، کنگاور، ایران‌ علیرضا فاضلی مهرآبادی استادیار، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران Journal Article <p><strong>Objective: </strong>This study aimed to evaluate the effectiveness, applications, benefits, and challenges of integrating artificial intelligence with therapist-delivered mental health care.</p> <p><strong>Methods and Materials:</strong> This systematic review was conducted in accordance with the PRISMA guidelines. A systematic search of studies published between 2015 and 2026 was performed in PubMed, Google Scholar, ScienceDirect, SID, and Magiran using combinations of keywords related to artificial intelligence, psychotherapy, therapist–AI collaboration, therapist assistants, chatbots, co-therapists, and human–AI collaboration. Original Persian- or English-language studies examining artificial intelligence as a supportive tool for mental health professionals were eligible for inclusion. After duplicate removal, title and abstract screening, and full-text eligibility assessment, 11 studies were included. Data on study design, participants, interventions, artificial intelligence systems, assessment instruments, and outcomes were extracted, categorized, and narratively synthesized.</p> <p><strong>Findings:</strong> Compared with conventional care, therapist-delivered interventions supported by artificial intelligence were associated with better clinical outcomes, greater treatment attendance and adherence, and lower dropout rates. Artificial intelligence-assisted approaches facilitated emotional and experiential expression, externalization of internal experiences, greater awareness of personal psychological states, and the application of coping skills and cognitive-behavioral techniques in everyday life. Among therapists and peer counselors, artificial intelligence support enhanced empathy, self-efficacy, confidence, and perceived competence; improved the length and quality of responses; accelerated clinical note preparation; and supported session planning, homework customization, and access to assignment histories. Artificial intelligence systems also assisted in identifying distress during sessions and recalling appropriate counseling strategies. Nevertheless, concerns were consistently raised regarding confidentiality, data security, algorithmic and cultural bias, potential misuse of client information, excessive reliance by inexperienced professionals, and the need for continuous human supervision.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> Artificial intelligence can improve the effectiveness, accessibility, and operational efficiency of evidence-based mental health care when used as a therapist-supervised assistant rather than a replacement for clinicians. Its responsible implementation requires professional oversight, ethical governance, transparent clinical protocols, and robust safeguards for privacy and data protection.</p> <p><strong>هدف:</strong> پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثربخشی، کاربردها، مزایا و چالش‌های روش تلفیقی درمانگر–هوش مصنوعی در ارائه مراقبت‌های سلامت روان انجام شد.</p> <p><strong>مواد و روش‌: </strong>این پژوهش به روش مرور سیستماتیک و مطابق با دستورالعمل PRISMA انجام شد. جست‌وجوی نظام‌مند مطالعات منتشرشده در فاصله سال‌های 2015 تا 2026 در پایگاه‌های PubMed، Google Scholar، ScienceDirect، SID و Magiran با استفاده از ترکیب کلیدواژه‌های مرتبط با هوش مصنوعی، روان‌درمانی، همکاری درمانگر–هوش مصنوعی، دستیار درمانگر، چت‌بات، هم‌درمانگر و همکاری انسان–هوش مصنوعی انجام گرفت. مطالعات اصیل فارسی یا انگلیسی که در آن‌ها هوش مصنوعی به‌عنوان ابزار پشتیبان درمانگر در مراقبت‌های سلامت روان بررسی شده بود، وارد پژوهش شدند. پس از حذف موارد تکراری، غربالگری عنوان و چکیده و ارزیابی متن کامل، 11 مقاله واجد معیارهای ورود انتخاب شدند. اطلاعات مربوط به طراحی پژوهش، نمونه، نوع مداخله، ابزار هوش مصنوعی و نتایج مطالعات استخراج، طبقه‌بندی و به‌صورت روایی تلفیق شد.</p> <p><strong>یافته‌ها:</strong> تلفیق حمایت درمانی مبتنی بر هوش مصنوعی با خدمات درمانگر، در مقایسه با ارائه متعارف مراقبت، با بهبود بیشتر پیامدهای بالینی، افزایش حضور و پایبندی به جلسات و کاهش ترک درمان همراه بود. این رویکرد ابراز هیجان‌ها و تجربیات، برون‌سازی تجارب درونی، خودآگاهی و کاربرد مهارت‌های مقابله‌ای و شناختی–رفتاری در زندگی روزمره را تسهیل کرد. در درمانگران و مشاوران نیز حمایت هوش مصنوعی موجب افزایش همدلی، خودکارآمدی، اعتمادبه‌نفس و شایستگی ادراک‌شده، بهبود کیفیت پاسخ‌ها، تسریع نگارش یادداشت‌های بالینی و تقویت برنامه‌ریزی و شخصی‌سازی تکالیف شد. بااین‌حال، نگرانی‌هایی درباره محرمانگی و امنیت داده‌ها، سوگیری، اتکای بیش از حد متخصصان کم‌تجربه و ضرورت نظارت انسانی گزارش شد.</p> <p><strong>نتیجه‌گیری:</strong> هوش مصنوعی، در صورت استفاده به‌عنوان دستیار تحت نظارت درمانگر و نه جایگزین او، می‌تواند کیفیت، دسترس‌پذیری و کارایی مراقبت‌های مبتنی بر شواهد را ارتقا دهد؛ بااین‌حال، کاربرد ایمن آن مستلزم نظارت حرفه‌ای، چارچوب‌های اخلاقی و حفاظت مؤثر از داده‌هاست.</p> https://quarterlyecp.com/index.php/ecp/article/download/497/298