بررسی روش تدریس نقشه مفهومی بر خلاقیت، یادگیری خودگردان و خودشکوفایی دانشآموزان دوره دوم ابتدایی مشهد
کلمات کلیدی:
روش تدریس نقشه مفهومی, خلاقیت, یادگیری خودگردان, خودشکوفاییچکیده
هدف: این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی روش تدریس نقشه مفهومی بر خلاقیت، یادگیری خودگردان و خودشکوفایی دانشآموزان دوره دوم ابتدایی شهر مشهد انجام شد.
مواد و روش: پژوهش حاضر از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون–پسآزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانشآموزان دوره دوم ابتدایی شهر مشهد بود که از میان آنان 40 نفر به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب و بهصورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 20 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 15 جلسه 45 دقیقهای با استفاده از روش تدریس نقشه مفهومی آموزش دید، در حالی که گروه کنترل آموزش سنتی دریافت کرد. ابزارهای گردآوری دادهها شامل پرسشنامه یادگیری خودگردان پینتریچ و دیگروت، آزمون خلاقیت تورنس و پرسشنامه خودشکوفایی سچن و موران بود. دادهها با استفاده از تحلیل کوواریانس در نرمافزار SPSS-23 تحلیل شدند.
یافتهها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که روش تدریس نقشه مفهومی تأثیر معناداری بر تمامی مؤلفههای خلاقیت شامل بسط، سیالی، انعطاف و ابتکار داشت (001/0>P). همچنین بین دو گروه در مؤلفههای یادگیری خودگردان شامل ابعاد شناختی، فراشناختی و انگیزشی تفاوت معنادار مشاهده شد (001/0>P). افزون بر این، روش تدریس نقشه مفهومی موجب بهبود معنادار خودشکوفایی و ابعاد آن شامل تأکید تحصیلی، اعتماد و احساس هویت گردید. اندازه اثرها و توان آماری بالا نشاندهنده اثربخشی مطلوب این روش آموزشی در ارتقای متغیرهای مورد مطالعه بود.
نتیجهگیری: یافتههای پژوهش نشان داد که استفاده از روش تدریس نقشه مفهومی میتواند بهعنوان راهبردی مؤثر در بهبود خلاقیت، ارتقای یادگیری خودگردان و افزایش خودشکوفایی دانشآموزان دوره دوم ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد و زمینه رشد شناختی، انگیزشی و شخصیتی آنان را فراهم سازد.
دانلودها
مراجع
Cahya, M. D., Zubaidah, S., & Munzil, M. (2024). Exploring Students' Creative Thinking Skills When Learning Biology Through the Reading Concept Mapping Team Quiz (Remap-TQ). Kne Social Sciences, 1(12), 70-82. https://knepublishing.com/index.php/KnE-Social/article/download/15488/25083
Colosimo, A., & Fitzgibbons, M. (2012). Teaching, Designing, and Organizing: Concept Mapping for Librarians. Partnership: The Canadian Journal of Library and Information Practice and Research, 7(1).
Ghanbari, A., Pariyad, E., & Ehsani, M. (2010). The Effect of Teaching by the Concept Map Method on Learning and Retention of a Lesson Among Nursing Students. Steps for Development in Medical Education, 7(2), 112-118.
Hassanpour, P., & Sheikhzadeh, M. (2018). The Effect of Concept Map-Based Teaching Methods on Seventh-Grade Students' Learning in Work and Technology. Journal of Research in Curriculum Planning, 15(30), 138-150.
Hsu, H.-P., Tsai, B.-W., & Chen, C.-M. (2018). Teaching Topographic Map Skills and Geomorphology Concepts with Google Earth in a One-Computer Classroom. Journal of Geography, 117(1), 29-39.
Kalhor, M., & Mehran, G. (2017). The Effect of the Concept Map Strategy on Academic Achievement and Meaningful Learning in English Reading and Comprehension Among Students. Nursing Education, 6(1), 33-40.
Karami, A., & Babamoradi, A. (2017). The Effect of the Concept Map Teaching Method on Students' Self-Regulation and Academic Self-Concept. Journal of Educational and School Studies, 6(16), 86-98.
Meidiana, L. M., & Pertiwi, K. R. (2024). A Combination of Problem Based Learning and Concept Mapping Significantly Increases Science Literacy and Discussion Skills of Senior High School Student. Jurnal Penelitian Pendidikan Ipa, 10(5), 2407-2415. https://doi.org/10.29303/jppipa.v10i5.7051
Mesrabadi, J., & Ostovar, N. (2009). The Effectiveness of Concept Maps on Students' Academic Achievement in Biology, Psychology, and Physics Courses. Journal of New Educational Thoughts, 5(1), 93-114.
Mirzaei, K., & Ghasemi, S. (2013). Teaching by the Concept Map Method as an Effective Method for Students' Learning and Retention. Electronic Learning Academic Quarterly (Media), 4(1), 74-92.
Na Ta, N., & Razali, A. B. (2023). Concept mapping for improving reading comprehension in second language education: A systematic review. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 22(8), 287-300. https://doi.org/10.26803/ijlter.22.8.16
Nair, S. M., & Narayanasamy, M. (2017). The Effects of Utilising the Concept Maps in Teaching History. International Journal of Instruction, 10(3), 109-126.
Nouri Shirazi, Z., Ghanbari Hamidabadi, M., Alipour, Z., & Sadat Hashemi, A. (2021). Examining the Effect of Ausubel's Concept Mapping Theory in Preventing Academic Decline and Learning Loss During the COVID-19 Period. A New Approach in Educational Sciences, 3(2), 22-26.
Paulo de Tarso Coelho, J., Dias, J. M., Grande, A. J., Veras, A. B., Ferri, É. K., Quadros, F. A. A., Peixoto, C., Botelho, F. C. S., Maria, I. M. G. O., Iêda Maria Ávila Vargas, D., O’Keeffe, M., Elia, C., Dazzan, P., Wolfe, I., & Harding, S. (2023). Co-Developing a Health Promotion Programme for Indigenous Youths in Brazil: A Concept Mapping Report. PLoS One, 18(2), e0269653. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0269653
Piri, M., Mesrabadi, J., & Azizi, H. (2017). The Effectiveness of Concept Map-Based Instruction on Retention and Understanding of Concepts in the Sixth-Grade Elementary Science and Social Studies Curriculum. Journal of Research in Curriculum Planning, 14(28), 91-99.
Pouragha, B., Norouzinia, R., Ghazi Vakili, Z., & Pakravan, N. (2018). The Effect of Concept Map-Based Instruction in Small Groups on Students' Academic Performance and Satisfaction in Basic Immunology. Journal of Strategies for Development in Medical Education, 5(1), 54-70.
Raeisi, R., Farajzadeh, Z., & Saadatjoo, S. A. (2018). The Effect of a Leadership Style Improvement Program Using the Concept Map Method on Components of Head Nurses' Leadership Style. Nursing Education, 7(1), 9-15.
Romero, C., Cazorla, M., & Buzón, O. (2017). Meaningful Learning Using Concept Maps as a Learning Strategy. Journal of Technology and Science Education, 7(3), 313-332.
Samiei Zafarkandi, M. (2014). The Effect of Using Concept Maps on Learning Science. Educational and Schooling Biannual Journal, 5(3), 81-98.
Sarwar, M. N., Shahzad, A., Ullah, Z. R. S., Wasti, S. H., Shrahili, M., Elbatal, I., Kulsoom, S., Qaisar, S., & Faizan Nazar, M. (2024). Concept mapping and conceptual change texts: A constructivist approach to address the misconceptions in nanoscale science and technology. Frontiers in Education. https://www.frontiersin.org/journals/education/articles/10.3389/feduc.2024.1339957/full
Torabi, S., & Khosh Akhlagh, H. (2022). Investigating Concept Mapping-Based Teaching in Children's Learning. https://civilica.com/doc/1498743/
Wang, X. M., Wang, J. L., Xu, S. Y., & Xu, S. J. (2025). Concept mapping in STEM education: A meta-analysis of its impact on students' achievement (2004-2023). International Journal of Stem Education, 12, 30. https://doi.org/10.1186/s40594-025-00554-2
دانلودها
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Mohammad Amin Arabbaygi, Hossein Mahoor, Touraj Fallah Mahneh (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.